“Cơn khát” giữa đại ngàn Tây Nguyên

Thứ Tư, 20/04/2016, 04:19:25
 Font Size:     |        Print
 

Nhiều công trình hồ, đập thủy lợi ở Đác Lắc đã cạn kiệt nguồn nước hơn một tháng nay.

NDĐT- Chưa bao giờ, người dân ở Đác Lắc lại chịu nhiều thiệt hại do hạn hán gây ra như trong mùa khô năm nay. Khắp các vùng nông thôn trong tỉnh, đến đâu cũng bắt gặp cảnh đồng khô, hồ cạn, nhiều diện tích cây công nghiệp và gia súc bị chết do thiếu nước; còn người dân đang lay lắt do thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng. Mùa khô năm nay được đánh giá là “cơn khát” lịch sử trong hơn 20 năm qua giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Đã hơn một tháng nay, vườn cà-phê của gia đình ông Nguyễn Thanh Minh ở xã Ea Sol, huyện Ea H’leo không còn nước tưới. Mặc dù đã ngăn suối, múc hồ, thậm chí khoan giếng, nhưng ông Minh vẫn không thể tìm ra nguồn nước tưới cây.

Nhìn vườn cà-phê khô cháy, ông Minh xót xa: “Gần hai ha cà-phê này là tài sản lớn nhất của gia đình tôi đến thời điểm hiện nay. Nhưng do khô hạn kéo dài nên đến nay đã có hơn một nửa vườn đã cháy khô, diện tích còn lại đang khô héo từng ngày. Người dân chúng tôi bất lực rồi, chỉ mong trời mưa xuống mới cứu nổi vườn cà-phê, còn không thì mất trắng”.

Cùng cảnh ngộ tương tự, từ sau Tết tới nay, tám sào cà-phê của ông Y K’Choh ở xã Cư Pơng, huyện Krông Búc, đã không còn nước tưới. Tất cả sông, suối, hồ đập trên địa bàn đều đã khô cạn, gia đình ông Y K’Choh lại nghèo, không có tiền thuê người khoan giếng, đành bất lực nhìn lúa vườn cà-phê chết dần. Trong mùa khô năm nay, không chỉ gia đình ông Y K’Choh mà hàng chục hộ dân xã Cư Pơng có vườn cà-phê bị thiếu nước tưới, khô cháy, mất trắng hoàn toàn.

Người dân ở xã Ea Sol, huyện Ea H’leo, tỉnh Đác Lắc nỗ lực đào giếng lấy nước cứu vườn cà-phê đang khô cháy.

Không chỉ thiếu nước tưới cho cây trồng, hàng chục nghìn người dân ở Đác Lắc cũng đang thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng. Hiện nay đang vào thời điểm cuối mùa khô ở Tây Nguyên nên tình hình khô hạn càng trở nên khốc liệt. Trên dọc đường về Yang Tao, huyện Lắc, chúng tôi bắt gặp cảnh nông dân tất bậc chở ống nước đi cứu vườn cà-phê, xe công nông chở bồn, thùng phuy đi mua nước về dùng, đặc biệt là cảnh bà con đồng bào dân tộc thiểu số xuống suối gùi từng can nước về sinh hoạt… cho thấy, nỗi thống khổ của người dân trong cơn đại hạn năm nay.

Trong nỗi khổ ấy, có lẽ người dân ở buôn Đác Tây, xã Yang Tao thấu hiểu hơn ai cả. Bởi từ đầu mùa khô đến nay, hằng ngày, nhiều người dân trong buôn phải đi bộ hơn hai km đến một con suối nhỏ trong rừng để gùi từng can nước về sinh hoạt. Khi chúng tôi đến đầu buôn gặp bà H’Jeng đang gùi hai can nước từ suối về người nhễ nhại mồ hôi.

Bà than thở: “Năm nay tôi gần 50 tuổi rồi, đường đi lấy nước lại xa nên chỉ gùi nổi hai can nước thôi (mỗi can 10 lít-PV). Gia đình tôi có năm người nên hai can nước này chỉ đủ để nấu ăn, uống thôi, còn tắm giặt phải đi xuống suối cả. Nhưng bây giờ suối gần nhà khô nước cả rồi, phải vào suối tận trong rừng sâu, đi lại vất vả lắm!”.

Theo lời bà H’Jeng, bà sinh ra và lớn lên ở vùng đất này, gia đình bà cũng như bao gia đình khác trong buôn đều sử dụng nước ở giếng đào, nhưng chưa bao giờ xảy ra tình trạng thiếu nước sinh hoạt gay gắt và kéo dài như năm nay. Nhiều hộ dân trong buôn đã tự đào thêm giếng nhưng do tình trạng nắng nóng gay gắt kéo dài. Trong buôn có hơn 10 cái giếng, có đến tám giếng đã cạn nước.

Ông Y Wen H’long, Trưởng buôn Đác Tây cho biết: Buôn Đác Tây là buôn đặc biệt khó khăn của xã Yang Tao, toàn buôn có 32 hộ thì có tới 20 hộ nghèo nên việc khoan giếng với chi phí lên đến hàng chục triệu đồng là việc quá sức của người dân. Hiện nay, cả buôn đang thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, một số gia đình phải bỏ tiền ra mua nước về sinh hoạt với giá đắt đỏ khiến cho cuộc sống càng khó khăn hơn. Bà con trong buôn khẩn thiết đề nghị các cấp, các ngành quan tâm, hỗ trợ khoan một giếng nước để có nước uống và sinh hoạt trong cơn đại hạn này.

Nguồn nước thiếu hụt cũng làm cho gia súc ở một số địa phương ở Đác Lắc lâm vào cảnh thiếu nước uống, thiếu thức ăn rồi lăn ra chết. Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ea Súp Nguyễn Ngọc Phú cho biết: Tính đến ngày 15-4, toàn huyện có gần 150 con gia súc gồm trâu, bò, dê của người dân hai xã biên giới Ia Rvê và Ia Lốp chết do thời tiết nắng nóng và khô hạn gay gắt kéo dài. Đây là địa bàn chịu ảnh hưởng lớn nhất trên địa bàn huyện, đến nay hầu như chưa có công trình thủy lợi, hồ đập lớn nào, diện tích đất nông nghiệp của người dân chủ yếu sản xuất được một vụ vào mùa mưa nên nguồn thức ăn cây cỏ, rơm rạ dự trữ cho gia súc hầu như không có. Trước tình trạng trâu, bò chết ngày càng gia tăng, UBND huyện Ea Súp đã có cuộc họp khẩn và thống nhất phương án sẽ vận động bà con di chuyển đàn gia súc đến những vùng hồ, suối còn nước, có cây cỏ để chăn thả, bảo vệ đàn gia súc trên địa bàn. Đối với những hộ có trâu, bò bị chết do hạn hán, huyện sẽ đề xuất UBND tỉnh hỗ trợ một phần kinh phí giúp các gia đình vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.

Không chỉ ở các huyện, thị xã, ngay tại thành phố Buôn Ma Thuột cũng đã cắt nước luân phiên ba ngày không một ngày có.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đác Lắc, tính đến thời điểm hiện nay toàn tỉnh đã có 250 công trình thủy lợi và hầu hết các con suối tự nhiên, giếng đào đều bị khô cạn nước; hơn 42.400 ha cây trồng trên địa bàn tỉnh bị khô hạn làm giảm năng suất từ 30-70%, trong đó diện tích mất trắng là 6.148 ha.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh Đác Lắc còn có hơn 25.136 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, tăng 11.837 hộ so với cùng kỳ năm ngoái và tình trạng thiếu nước sinh hoạt diễn ra trên địa bàn tất cả các huyện thị xã, thành phố trong tỉnh. Tính đến thời điểm hiện nay, tổng thiệt hại do hạn hán gây ra trên địa bàn tỉnh Đác Lắc lên tới 1.312 tỷ đồng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đác Lắc Nguyễn Tuấn Hà cho biết: Hiện nay thời tiết đang bước vào thời kỳ đỉnh điểm của mùa khô hạn năm nay, vì vậy diện tích các loại cây trồng bị khô hạn và các hộ dân thiếu nước sinh hoạt trên địa bàn tỉnh tiếp tục tăng lên từng ngày.

Mặc dù các cấp, các ngành, các địa phương và nhân dân các dân tộc tỉnh Đác Lắc đã và đang tập trung mọi nguồn lực để chống hạn lấy nước sinh hoạt và cứu cây trồng. Tuy nhiên, tình hình hạn hán năm nay được đánh giá là khốc liệt nhất trong vòng hơn 20 năm qua trên địa bàn tỉnh Đác Lắc. Trung bình mỗi năm, hạn hán gây thiệt hại cho tỉnh Đác Lắc từ 1.500 đến hơn 2.000 tỷ đồng. Vì vậy, tỉnh Đác Lắc cần tìm phương án “sống chung” với hạn hán lâu dài. Theo Phó Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật nông - lâm nghiệp Tây Nguyên Trương Hồng, ngoài đề nghị Chính phủ đầu tư xây dựng các công trình hồ, đập thủy lợi lớn trên địa bàn, tỉnh cần quy hoạch chuyển sang các loại cây trồng thích nghi với biến đổi khí hậu, cần ít nước tưới hơn, đồng thời khuyến khích, nhân rộng các mô hình sử dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước… nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán gây ra.

BÀI VÀ ẢNH: CÔNG LÝ