Một chuyến săn “lâm tặc” ở Vườn quốc gia Ba Bể

Chủ Nhật, 03/10/2010, 22:13:00
 Font Size:     |        Print
 

Vào rừng, “bắt quả tang”... trượt

Sáng ngày 30- 9- 2010, nhận được tin báo có lâm tặc cưa mấy cây nghiến đã bị ngả từ cuối tháng 7- 2010 ở khu vực cột mốc 48 và 49 thành thớt để đưa đi tiêu thụ, Phó Giám đốc kiêm Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Bể Nông Đình Khuê tức tốc yêu cầu kiểm lâm hai trạm Quảng Khê và bản Quá lên đường ngay.

Lực lượng vào rừng được chia làm hai tổ, một tổ đi từ bản Pẹc, xã Quảng Khê vào, tổ còn lại đi từ bản Lồm lên do ông Khuê trực tiếp chỉ huy. Nì nèo mãi , được sự đồng ý của Ban Giám đốc Vườn quốc gia Ba Bể, chúng tôi được đi cùng tổ từ bản Lồm lên. “Đồ” của kiểm lâm là: đèn pin, công cụ hỗ trợ, nước uống và lương khô.

Lần mò, lầm lũi đi trong rừng núi đá, ông Khuê- người có hơn 20 năm làm nghề kiểm lâm liên tục ra chỉ lệnh:  “cẩn thận”, “trèo vách đá thấy thật chắc chắn thì mới đặt chân”,  “tuyệt đối không được bám vào vỉa đá vì nó bửa ra là ngã ngay”,  “phải tìm rễ cây rừng mà bám leo lên mới chắc”... Vừa đi, ông Khuê vừa nhòm ngó chung quanh, dè chừng. Điều ông ngại là sự chủ quan, vì  lâm tặc dám chơi tới bên,  đặt chông, bẫy, dây quăng, ném đá tấn công kiểm lâm nếu phải dàn trận.

Tuần trước, trong quá trình tuần tra khu vực này anh em Trạm kiểm lâm Quảng Khê phát hiện bẩy bàn chông lâm tặc tự chế. Cái vũ khí hồi chiến trach chỉ dùng để bẫy địch càn quét, nay bị bọn hám tiền, bẻ luật đem ra giỡn mặt người thi hành công vụ. Đi bắt lâm tặc mà sa chân vào cái bàn đinh mười phân giũa sắc nhọn được đóng lên tấm gỗ rồi đặt ở đường mòn và đậy lá cây lên để bẫy kiểm lâm thì đuổi có mà vào mắt!

Gần trưa, tổ kiểm lâm từ bản Lồm mới leo lên gần cột mốc 48 và 49 thuộc tiểu khu 83, khoảnh 108 của Vườn quốc gia Ba Bể, khu vực có một số cây  nghiến mới bị chặt hạ, nơi có tin báo lâm tặc cưa nghiến thành thớt.

Ông Khuê bảo, giờ này chắc tốp đi từ bản Pẹc vào cũng đã đến sát khu vực này để đón lõng lâm tặc có thể thoát thân theo cửa rừng chạy xuống phía Quảng Khê. Đã thấm mệt, ông quyết định cho anh em nghỉ ngơi, ăn lương khô cho đỡ đói. Đỡ kiến bò bụng, cả hai tổ kiểm lâm thận trọng tiến vào khu vực cột mốc 48. Đó là một khe núi, hai bên là rừng nghiến cổ thụ trên núi đá.

Nhoằng một cái, vừa thấy động, xuất hiện hai lên lâm tặc luồn rừng chạy ngược lên núi. Ông Khuê phát lệnh  truy đuổi, chỉ đạo Trạm trưởng kiểm lâm Quảng Khê Nguyễn Văn Quốc chặn bắt ở sườn núi bên kia còn Trạm trưởng kiểm lâm bản Quá Dương Xuân Tứ cùng hai đồng nghiệp bám theo dấu lâm tặc.

Nhưng cuộc truy đuổi, vây bắt đã thất bại. Lâm tặc là bợm già trong khoản nghiên cứu địa bàn kỹ và thông thạo địa hình khu vực như lòng bàn tay nên đã “biến mất” trước mũi hai cánh truy đuổi. Nghe tiếng súng báo hiệu của ông Khuê trở về cột mốc 48, ai cũng mệt mỏi, quần áo tơi tả, ướt sũng mồ hôi. Mặt kiểm lâm buồn rười rượi, vì mệt một phần, mà còn là vì vồ trượt, dù đã lên phương án, tính toán kỹ mà vẫn không thành công.

Cùng chia sẻ cảm giác “thất trận” hôm ấy, chúng tôi cảm nhận rõ “cuộc chiến” với lâm tặc để bảo vệ Vườn quốc gia Ba Bể gian nan, nguy hiểm như thế nào. Hiện trường giữa rừng chỉ là một chiếc cưa xăng, gần mười cục thớt vừa được cưa ra chưa kịp mang đi, chung quanh là đồ ăn thức uống vứt bừa bãi  những cây nghiến cổ thụ bị đốn hạ từ cuối tháng 7- 2010.

Phó Giám đốc Vườn Nông Đình Khuê cho biết: Ngày 18- 7 tôi cùng anh em ở Trạm Kiểm lâm bản Quá lên kiểm tra rừng tại khu vực cột mốc danh giới 48 và 49 thì không có cây nghiến nào mới bị chặt hạ, thế mà chỉ ba hôm sau anh em đã  báo cáo có chín cây nghiến cổ thụ ở khu vực này bị chặt hạ nên tôi lên kiểm tra ngay thì đúng như vậy.

Có vẻ, lâm tặc đã ghi điểm! Đường từ Trạm kiểm lâm bản Quá lên khu vực này mất hơn ba tiếng, thấy kiểm lâm trở ra thì ban đêm lâm tặc vào, chỉ với một cưa xăng trong đêm lâm tặc có thể hạ được hàng chục cây nghiến có đường kính hai, ba người ôm như thế này. Còn kiểm lâm thì không thể đêm nào cũng ngủ trong rừng để bảo vệ nghiến được.

Chả lẽ bó tay?

“Ba cùng” để giữ dân, giữ rừng

Ngay sau khi có chín cây nghiến ở khu vực cột mốc 48 và 49 bị chặt hạ, đây là vùng rừng giáp danh ba xã Hoàng Trĩ, Quảng Khê thuộc huyện Ba Bể và Nam Cường thuộc huyện Chợ Đồn, Ban Giám đốc Vườn quốc gia Ba Bể báo với Công an huyện Ba Bể vào khám nghiện hiện trường, xây dựng chuyên án, gọi hỏi, đấu tranh với những đối tượng khả nghi.

Lãnh đạo Vườn họp liên tục với Hạt kiểm lâm, Trạm trưởng kiểm lâm bản Quá và Quảng Khê để phân tích tình hình, sàng lọc thủ phạm khai thác nghiến trái phép ở khu vực cột mốc 48 và 49 là một số đối tượng ở bản Lồm không có việc làm, gia đình không có ruộng.

Cuộc chiến đang phát đi một tín hiệu rõ ràng:  nếu không có biện pháp kiên quyết ở khu vực giáp danh này, lâm tặc sẽ tiến sâu vào vùng lõi Vườn quốc gia. Giám đốc Vườn quốc gia Ba Bể Nông Thế Diễn quyết định, thành lập ngay tổ công tác gồm ba kiểm lâm vào “nằm vùng” tại bản Lồm để “ba cùng” (cùng ở, cùng sinh hoạt, cùng lao động với dân)

Tổ trưởng tổ công tác nằm vùng ở bản Lồm Hứa Văn Quẻ kể: Bản Lồm có 93 hộ, tất cả là dân tộc Dao. Nhiều hộ không có ruộng, cuộc sống hằng ngày chủ yếu dựa vào việc phát nương làm rẫy để trồng ngô và chăn nuôi bò. Khi giá mỗi tấm thớt nghiến bị đẩy lên chóng mặt, đem lại thu nhập quá lớn, một số thanh niên không có việc làm đã vào rừng xẻ nghiến thành thớt bán. Một thị trường thớt nghiến hoang dã bùng phát đã nhỡn tiền đe doạ Vườn quốc gia từng ngày từng giờ.

Nơi ở của Tổ kiểm lâm nằm vùng tại bản Lồm, rõ ràng không giống với quang cảnh một cuộc cắm  trại sinh viên nên thơ hay một chuyến du lịch mạo hiểm xét từ góc độ thưởng ngoạn phong cảnh và không gian lạ.

Tổ công tác được phân trường bản Lồm cho mượn một phòng để ở. Ba kiểm lâm ngủ chung một giường. Đêm 29- 9 mưa to, nhà bị dột, đồ đạc ướt hết. Từ trên rừng về chúng tôi thấy nền nhà còn ẩm ướt, các anh anh tháo dát giường, đưa quần áo, giày ra phơi. Không có nước sinh hoạt, kiểm lâm phải vào bản xin dân xách nước về dùng.

Vào đây nhiệm vụ của tổ kiểm lâm là thực hiện tuần tra, kiểm soát thường xuyên khu vực giáp danh ba xã để không có cây nghiến nào bị đốn hạ thêm đồng thời bảo toàn “tính mạng” cho chín cây nghiến để không cho lâm tặc cưa thành thớt đem đi tiêu thụ.

Mỗi tuần tổ công tác phải tuần rừng ít nhất là ba lần, có khi phải ngủ lại giữa rừng để rình lâm tặc bởi ngày nghỉ thường là lúc chúng ra tay. Hôm nào không đi tuần rừng thì cùng với trưởng bản, người có uy tín ở đây đi đến từng nhà để tuyên truyền, vận động nhân dân không vi phạm lâm luật. Đến đây, chuyện vận động dân ký cam kết không vào rừng khai thác lâm sản, tố giác tội phạm, nắm tình hình trong dân lại là một việc gian truân nữa cũng không kém chèo núi bám rừng.

Tổ trưởng Hứa Văn Quẻ chia sẻ: “Thấy sự chúng tôi cứ ở lỳ ra đây, có mặt thường xuyên, một số đối tượng trong diện nghi vấn tỏ vẻ rất khó chịu. Nhưng họ đã không vào rừng nên tình hình tương đối ổn”.

Tại bản Lồm chiều tối ngày 30- 9, ông Khuê thẳng thắn sòng phẳng với các quyết định tại chỗ: “Để gần mười cây nghiến mới bị đốn hạ là trách nhiệm của chúng ta, đặc biệt là năm cán bộ Trạm kiểm lâm bản Quá, vì đã được giao mà không hoàn thành nhiệm vụ. Do đó, tuần tới cả năm đồng chí phải làm kiểm điểm, nhận hình thức kỷ luật để Ban Giám đốc có hình thức xử lý thích hợp.”

Ông Khuê quyết liệt cho biết sẽ xây dựng một nhà trạm kiểm lâm ở tại bản Lồm này để các anh có chỗ ăn ở lâu dài, cùng ở, cùng sinh hoạt với dân. Không chỉ ở thôi mà thời gian tới kiểm lâm còn phải chuyển giao kỹ thuật thâm canh lúa nước, chăn nuôi lợn, bò để giúp bà con từng bước cải thiện cuộc sống”.

 “Hầu hết anh em kiểm lâm đều đã tốt nghiệp đại học nông- lâm nên rất thuận lợi trong việc chuyển giao kỹ thuật cho bà con. Với trình độ dân trí thấp như ở bản Lồm, kiểm lâm sẽ phải cầm tay chỉ dẫn kỹ thuật, cùng làm để bà con tiếp thu kỹ thuật thì cuộc sống của bà con chắc chắn sẽ được nâng lên.”

“Không sống dựa vào việc khai thác rừng trái phép thì Vườn quốc gia sẽ được bảo vệ một cách bền vững”- ông Khuê nói.

Giữ rừng, câu chuyện liên ngành

Theo Giám đốc Vườn quốc gia Ba Bể Nông Thế Diễn: Vườn quốc gia Ba Bể rộng hơn mười nghìn ha, nơi lưu giữ gần 1300 loài thực vật bậc cao, thuộc 672 chi, 162 họ, trong đó có Trúc dây, Lan hài, Tuế Ba Bể là những loài đặc hữu chỉ có ở vườn quốc gia này. Động vật có 553 loài có xương sống, trong đó có 81 loài thú, 322 loài chim, 27 loài bò sát, 106 loài cá. Đặc biệt, tại đây có 20 loài động vật lần đầu tiên ở Việt Nam phát hiện chỉ có ở đây, 63 loài động vật có tên trong sách đỏ.

Muốn Vườn quốc gia Ba Bể được bảo vệ nghiêm ngắt để bảo tồn hệ động, thực vật quý hiếm và rất phong phú này, trước hết phải bảo vệ rừng nghiến trên núi đá đó là nhiệm vụ quan trọng nhất lúc này.

Ở nhiều nơi, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, trong khi giá trị kinh tế của gỗ nghiến rất cao đã trở thành “miếng ngon” cho nhiều người muốn lăm le chặt hạ mang bán.

Lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Bể vốn đã “mỏng”, điều kiện hoạt động thiếu thốn, cuộc đấu tranh với lâm tặc ngày càng trở nên quyết liệt, nóng bỏng để bảo tồn, bảo vệ vườn quốc gia.

Tuần trước, Trạm trưởng kiểm lâm Quảng Khê Nguyễn Văn Quốc bị lâm tặc nhét đầy đất cát vào ổ máy xe máy để trả thù, phải đưa xe máy về thị xã Bắc Cạn để sửa.

Đêm ngày 27- 9 vừa qua, Trạm kiểm lâm trung tâm vườn bị lâm tặc vác dao vào đòi...chém chết kiểm lâm, lãnh đạo vườn phải gọi công an huyện can thiệp.

Tin nhắn vào điện thoại di động đe doạ, đòi “lấy tiết” kiểm lâm ngày nào cũng có.

Tuy nhiên, làm gì để bảo đảm cuộc sống hiện nay toàn bộ xã Nam Mẫu và một phần của tám xã nằm trong vùng lõi, vùng đệm của Vườn quốc gia Ba Bể với tổng số khoảng 15 nghìn dân được ổn định mà không phải phá rừng lại là câu chuyện không phải đặt ra cho kiểm lâm.

Vì thế “cuộc chiến” với lâm tặc để bảo vệ vườn quốc gia này ngày càng trở nên khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của cấp uỷ, chính quyền địa phương, không nên phó thác hoàn toàn việc bảo vệ kho báo này cho một mình lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Bể như thời gian vừa qua.

Kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Bể trên đường truy bắt lâm tặc ngày 30- 9- 2010.

Một kiểm lâm đã bị đá lăm làm bị thương nặng trong một lần đi tuần rừng gần đây.

Điều kiện ăn ở của tổ công tác “nằm vùng” tại bản Lồm rất khó khăn, thiếu thốn.

Chín cây nghiến có đường kính gần một mét, vài trăm năm tuổi ở khu vực cột mốc 48 và 49 ở Vườn quốc gia Ba Bể mới bị lâm tặc đốn hạ.

Trạm kiểm lâm bản Quá bắt giữ thớt và gỗ nghiến khai thác trái phép từ Vườn quốc gia. Cục thớt này khi được vận chuyển ra khỏi rừng có giá 200 nghìn đồng.

Phó Giám đốc Vườn quốc gia Ba Bể Nông Đình Khuê: Thời gian tới dù còn khó khăn, nguy hiểm cũng phải ngăn chặn bằng được lâm tặc đốn hạ nghiến trong vườn.

 
Bài và ảnh: Thế Bình
Theo: