Ở nơi tưởng chừng không có Tết

Thứ Bảy, 18/09/2010, 02:43:00
 Font Size:     |        Print
 

Trao quà Tết cho những phạm nhân không có người thăm nuôi nhân dịp Tết cổ truyền.

Ðón Tết trong trại giam

Ðến với các trại giam trong những ngày cận Tết, đâu đâu chúng tôi cũng bắt gặp nét mặt rạng ngời của phạm nhân và ban giám thị, cán bộ trại. Trên hệ thống loa đài toàn trại, các bản tin chuẩn bị đón Tết gồm các chương trình văn nghệ, thi đấu thể thao liên tục được phát đi... Những bông hoa cúc, hoa đào trong khuôn viên trại kịp nở để xua đi cái rét tê cóng. Tường nhà, tường trại được quét vôi mới. Băng-rôn, khẩu hiệu chúc mừng xuân mới cũng đã được giăng lên. Trong lúc phạm nhân nô nức chuẩn bị thi báo tường, gói bánh chưng, bày mâm ngũ quả, thi văn nghệ, thể thao cũng là lúc ban giám thị gấp rút lên kế hoạch đón xuân.

Thượng tá Nguyễn Văn Hạnh, Phó Giám thị trại giam Ngọc Lý (Bắc Giang) cho biết: "Tất cả các phạm nhân đều được ăn Tết đầy đủ theo quy định của Nhà nước. Ngoài ra, mỗi phạm nhân được nhận suất quà là cái bánh chưng, trị giá 30.000 đồng, nửa cân thịt lợn. Trại cũng trích quỹ sản xuất mua măng miến, giò chả đầy đủ như ở nhà. Ðặc biệt, hơn 100 phạm nhân không có gia đình thăm nuôi, phạm nhân là thương binh, gia đình chính sách được nhận thêm một túi quà trị giá 50.000 đồng".

Trại Ngọc Lý có hẳn một đội văn nghệ gồm 30 phạm nhân. Hôm chúng tôi đến, cả trại như rộn ràng hơn bởi tiếng nhạc, tiếng hát phát ra từ hội trường, nơi đội văn nghệ đang hăng say luyện tập dưới sự dàn dựng của đạo diễn chuyên nghiệp. Trong và sau Tết, đội văn nghệ sẽ đi từng phân trại biểu diễn phục vụ phạm nhân. Từ năm 2007, trại Ngọc Lý tổ chức cuộc thi gói bánh chưng, thi bày mâm ngũ quả giữa các buồng giam, phân trại đã làm không khí tại các trại giam đầu Xuân náo nức hơn hẳn.

Vào thời khắc giao thừa, toàn thể Ban giám thị trại sẽ đến từng buồng chúc Tết phạm nhân. Ðây là một cử chỉ rất nghĩa tình, khiến cho phạm nhân thật sự xúc động. Những cái bắt tay rất chặt, những lời chúc, lời dặn  dò chân tình như cha đối với con, như anh đối với em cùng những lời hứa sẽ cải tạo tốt. Giây phút ấy, không còn ranh giới giữa cán bộ và phạm nhân mà chỉ còn tồn tại tình người và niềm tin vào một tương lai tươi sáng hơn.

Nằm ở cuối hai huyện miền núi của tỉnh Phú Thọ là Yên Lập và Hạ Hòa, Tân Lập là một trong những trại giam heo hút và... khó khăn nhất miền bắc, nhưng cũng là nơi có nhiều phạm nhân có lắm tiền án, tiền sự và mức án cao nhất. Với năm phân trại, Tân Lập thường xuyên giam giữ, cải tạo 3.200 - 3.300 phạm nhân, trong đó riêng án chung thân có từ 500 tới 600 phạm nhân... Bởi vậy, chăm lo cho phạm nhân một cái Tết đầy đủ và an toàn không phải là điều đơn giản.

Do số phạm nhân đông nên trại đã phải lên kế hoạch đón Tết trước ba tháng. Ðể có đủ lương thực, thực phẩm, bánh kẹo tới rau xanh trong ba ngày Tết cho hơn 3.000 phạm nhân, số lượng mỗi loại cần phải có đều lên tới cả tấn. Vì thế ngay từ tháng mười, trại chăn nuôi đã phải chuẩn bị lứa lợn Tết để đến 24 tháng Chạp có đủ tám tấn lợn hơi cung cấp cho toàn trại; để gói bánh chưng làm quà Tết cho phạm nhân, ngoài thịt, gạo, đỗ xanh là những thứ "của nhà trồng được" thì bộ phận hậu cần phải mua tới hơn 12.000 tàu lá dong và lạt giang để gói bánh...

Những nỗi niềm...

Tết là dịp sum họp bên người thân, quây quần bên mâm cơm tất niên với gia đình, bởi vậy đối với những phạm nhân đang thụ án, nỗi nhớ nhà, nhớ người thân càng lớn hơn bao giờ hết. Ban ngày các tiết mục văn nghệ, trò chơi, thể thao giúp họ vơi đi phần nào nhưng khi đêm xuống, dù không nói ra nhưng ai cũng khắc khoải, tâm trí như ngược thời gian trở về những ngày đón Tết cùng gia đình.

Xuân Kỷ Sửu là cái Tết thứ 11 của phạm nhân Hoàng Ðại Dương ở trại Tân Lập. Anh nói: "Dư âm Tết quây quần với gia đình đã quá mờ nhạt trong tôi.  Tôi luôn tự nhủ phải phấn đấu cải tạo thật tốt mới mong sớm có ngày trở về. Chỉ còn ba cái Tết nữa thôi...". Ðối với Nguyễn Thị Lan Anh, quê ở Thuận Thành, Bắc Ninh, đây là lần đầu tiên cô phải đón Tết trong trại giam Ngọc Lý vì tội mua bán phụ nữ. Trong nước mắt, Lan Anh nói rằng, nếu không có đứa bé sắp chào đời là niềm an ủi, có lẽ, cô sẽ không chịu đựng nổi khi mà ngày Tết, bốn đứa con của cô bơ vơ không một manh áo mới và không có mẹ ở bên cạnh. Là trường hợp đặc biệt nên Lan Anh được cán bộ quản giáo quan tâm thường xuyên hơn. Khoảng tuần trước, tưởng trở dạ, hai nữ quản giáo đã cùng Lan Anh ra bệnh viện để "khai hoa, nở nhụy", nhưng chưa đến ngày lại kéo nhau về. Lan Anh cho biết: Cách đây một tháng, trong hành trang đi bệnh viện của cô đã đầy đủ mọi thứ thiết yếu cho hai mẹ con. Ðó là tấm lòng của các cán bộ quản giáo và chị em trong buồng giam đã động viên cô trong những ngày có thể nói là khó khăn nhất trong cuộc đời.

Mặc dù được hưởng chế độ Tết trong bốn ngày nhưng từ 26 tháng Chạp, các phạm nhân đã được nghỉ, không phải lao động đến mồng năm Tết mới phải đi làm. Từ 23 Tết, không khí tại các trại trở nên ấm cúng hơn nhờ sự có mặt đông đảo của thân nhân lên thăm phạm. Ðể động viên tinh thần của phạm nhân, ban giám thị các trại cũng đã quan tâm đúng mức, và tạo điều kiện tốt nhất để họ có những giờ phút sum họp. Phạm nhân Hoàng Thị Loan quê ở Yên Bái, chấp hành án tại trại Tân Lập cho biết: "Vào ngày trước và sau Tết, phạm nhân có gia đình ở xa tới thăm còn được lãnh đạo trại bố trí chỗ nghỉ ngơi. Sáng mồng một còn được chuẩn bị mâm cơm để cả nhà cùng chung đón Tết. Những phạm nào cải tạo tốt còn được thêm giờ thăm gặp, được bố trí cho vợ chồng gặp nhau tại các buồng riêng dành cho vợ chồng phạm nhân. Ðó là những hành động thiết thực nhằm động viên chúng tôi cải tạo thật tốt, sớm trở thành người tốt, được về với gia đình và cộng đồng".

Những người ăn Tết muộn

Lo được cho phạm nhân ăn Tết chu đáo bao nhiêu thì các cán bộ quản giáo lại vất vả bấy nhiêu. Bởi ngoài việc lo cho đủ lương thực, thực phẩm thì còn phải bảo đảm an toàn tuyệt đối. Vì thế mỗi dịp Tết đến, chỉ 1/3 số anh em cán bộ, chiến sĩ tại các trại giam được về nhà, số còn lại, phải ăn Tết muộn.

Tết, cứ ngỡ như cán bộ, chiến sĩ ở trại giam sẽ nhàn nhã hơn ngày thường nhưng thực chất lại bận rộn hơn. Nhiệm vụ của quản giáo trong những ngày này không chỉ là quản lý, giáo dục mà còn phải chăm lo đến đời sống tinh thần, vật chất cho phạm nhân được hưởng một cái Tết trong vui vẻ, cùng họ tham gia vào các trò chơi, chương trình văn hóa, văn nghệ,... để xua đi cảm giác nhớ nhà.

Trung tá Vũ Văn Chính, quản giáo Ðội 12, Phân trại 2 kể rằng, đội của anh có tới 80 phạm nhân, trong đó có 18 phạm nhân mang án chung thân, còn lại toàn án từ 10 tới 20 năm; trong số ấy có những phạm nhân chẳng bao giờ có người thăm nuôi. Nhiều phạm nhân khi còn ở ngoài xã hội thuộc loại người sống bất tử chẳng cần biết đến, vậy mà vào trại lại thay đổi tâm tính, mỗi dịp Tết đến, chứng kiến cảnh bạn tù có người thân đến thăm nom, thật chạnh lòng khi thấy người khác có người thân đến thăm còn mình chẳng có ai thì lại buồn vì nhớ nhà và chỉ muốn... về. Tâm lý nhớ nhà khiến những phạm nhân mới thường có kế hoạch bỏ trốn. Ðiều đó đã làm cho cán bộ quản giáo thêm phần vất vả.

Ngày Tết, không chỉ phạm nhân mà những người quản giáo cũng cùng chung một niềm khắc khoải những giây phút đoàn tụ gia đình. Trong câu chuyện với chúng tôi, Ðại úy Phan Ðình Phấn tâm sự, đã 20 năm trong nghề, anh chẳng nhớ nổi có bao nhiêu cái Tết phải xa gia đình vì... nhiều quá. Anh nói vui: "Lúc đầu vợ cũng "ấm ức" lắm, nhưng vợ chọn mình, mình lại chọn nghề nên phải chấp nhận thôi. Mà đâu phải chỉ có mình không được ăn Tết ở nhà, đồng đội mình cũng thế cả mà. Vậy nên, nếu nói là "tủi thân vì không được đón giao thừa với vợ con" thì thật xấu hổ".

Vui Tết, nhưng không quên nhiệm vụ. Cứ tới mồng 5 Tết, các trại đồng loại tổ chức cho phạm nhân ra quân đầu năm. Từng tổ đội sản xuất với những băng- rôn, khẩu hiểu, kèn trống tưng bừng với một khí thế tưng bừng chào đón vụ sản xuất trong năm. Ðội lân đi diễu hành và múa tưng bừng quanh khắp các phân trại cùng những gương mặt hồ hởi.

Nhìn những gương mặt ấy, tôi tin, họ đã thật sự hiểu, chỉ có cải tạo và lao động thật tốt, mùa xuân của sự đoàn tụ mới đến thật nhanh. Và mùa xuân đã thật sự hiện hữu ngay cả ở những nơi tưởng chừng không thể có...

ÐẶNG THANH HÀ
Theo:

Chia sẻ