Gas lậu hoành hành

Thứ Bảy, 18/09/2010, 02:48:00
 Font Size:     |        Print
 

Một nhà phân phối bán nhiều loại gas khiến thị trường hỗn loạn.

Gas lậu “ra lò” từ trạm chiết

Do né thuế, giảm thiểu chi phí đầu tư và bỏ qua khâu phân phối, kinh doanh gas lậu thu về khoản lợi nhuận 30.000 – 40.000 đồng/bình 12kg. Trong khi đó, những điều kiện làm gas lậu dường như đã “sắp sẵn” vì rất dễ mua vỏ bình gas và gas hóa lỏng trôi nổi, các trạm sang chiết cũng “sẵn sàng” nạp gas lậu.  

Theo một chuyên gia trong ngành gas, nguồn cung quan trọng nhất cho các cơ sở làm gas lậu là từ các công ty kinh doanh xe bồn chuyên vận chuyển gas. Khi mua được gas từ kho Dinh Cố (Bà Rịa – Vũng Tàu), nhà cung ứng gas bồn không chỉ bán ra cho các doanh nghiệp gas có uy tín mà còn sang cho các trạm chiết gas lậu. Vì thế, các cơ sở kinh doanh gas trái phép dồi dào “nguồn hàng” để nạp lậu.  

Ông Đỗ Trung Thành, Phó phòng kinh doanh công ty Saigon Petro, nhận định: “Do quản lý còn lỏng lẻo, việc “tuồn” gas bồn ra ngoài diễn ra thường xuyên nên những cơ sở kinh doanh gas trái phép luôn thừa cung. Nếu kiểm soát được thượng nguồn thì lượng gas trôi nổi trên thị trường sẽ bị hạn chế.”   
 
Do chạy theo lợi nhuận, nhiều trạm chiết nhận thêm nhiều hợp đồng sang chiết cho các đối tượng khác thay vì chỉ nhận gia công cho một vài công ty kinh doanh gas. Việc làm này biến các trạm chiết thành nơi tiếp liệu cho các đơn vị kinh doanh trái phép. Không ít trường hợp, chính các đại lý cũng tham gia vào “dây chuyền làm gas lậu” khi mua về những bình lớn 45 kg, 48 kg rồi sang ra những bình gas nhỏ hơn đem đi tiêu thụ.   

Theo số liệu nêu trong Hội thảo về “Thực trạng vi phạm pháp luật trong chiết nạp gas và các giải pháp ngăn chặn” do Bộ Tư pháp vừa diễn ra tại Hà Nội, chỉ tính từ Thanh Hóa trở ra Bắc, hiện có hàng chục cơ sở đang có hành vi vi phạm với quy mô chiết nạp lậu từ 300-500 tấn/trạm/tháng. Điều này làm giảm sản lượng và lợi nhuận trông thấy của các doanh nghiệp kinh doanh gas trên địa bàn ước tính từ 6-8 tỷ đồng/tháng. Thêm nữa, với khoảng 10.000 vỏ bình bị chiếm dụng bất hợp pháp, các doanh nghiệp thiệt hại thêm từ 3-4 tỷ đồng/tháng. Thực tế trên khiến Nhà nước bị thất thu thuế khoảng 80 tỷ đồng/năm. 

Gas lậu hoành hành nhưng việc kiểm soát các trạm sang chiết trái phép không hề dễ. Theo ông Trần Trung Chính, Chủ tịch Câu lạc bộ các công ty kinh doanh gas uy tín (G10): “Việc phát hiện và xử lý các trạm chiết gas lậu còn nhiều khó khăn do các trạm được xây kín bịt bùng lại thường hoạt động về đêm nên cơ quan chức năng khó bắt quả tang những vi phạm.” 

“Loạn” chiếm dụng vỏ bình gas

Gần đây, dư luận Tp Hồ Chí Minh đang “xôn xao” về chương trình khuyến mãi của nhà phân phối gas Bình Minh kéo dài từ nay đến hết ngày 30-6. Chương trình tặng cho các khách hàng bộ dao i-nox, bộ ly và bộ tô thủy tinh khi mua các bình gas do công ty này phân phối. Chương trình này mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nhưng cách làm của Bình Minh khiến nhiều đại lý và doanh nghiệp phản ứng dữ dội.

Họ không đồng tình với cách làm của các nhân viên Bình Minh là vào tận nhà dân tiếp thị và thuyết phục người tiêu dùng thay vỏ bình của các công ty khác bằng bình của Gia Đình gas để rồi tặng quà. Nhiều người đặt câu hỏi những vỏ bình đang còn dang dở của các hãng khác sẽ được mang đi đâu và sử dụng vào việc gì trong khi công ty này không có chức năng sang chiết nạp. Như vậy, nhiều công ty kinh doanh gas sẽ mất một lượng lớn số vỏ bình và số vỏ bình này sẽ được Bình Minh quản lý và sử dụng như thế nào hay lại tuồn ra ngoài tiếp tay cho gas lậu vẫn là câu hỏi? Bà Lê Thị Anh Mẫn, Phó tổng Giám đốc Sài Gòn Petro cho biết, từ khi có chương trình khuyến mãi của Bình Minh, nhiều đại lý của công ty này mất mỗi ngày từ 40 đến 50 vỏ bình. “Người tiêu dùng có quyền lựa chọn sản phẩm nhưng cách làm của Bình Minh là thái quá, cạnh tranh không lành mạnh”, -bà Mẫn bức xúc. Hơn nữa, khi khách hàng thắc mắc, các nhân viên Bình Minh lại “mồi” méo mó sự thật là nhiều công ty đang kinh doanh thua lỗ sắp phá sản và Gia Đình đang mua lại. Hành vi này vi phạm nghiêm trọng luật cạnh tranh về việc dèm pha thương hiệu khác. “Đây là câu chuyện sống động minh chứng cho kiểu cạnh tranh không lành mạnh và “bát nháo” của thị trường gas.” – Ông Trần Trung Chính bức xúc.

Được biết, chi phí đầu đầu tư sản xuất hay đặt mua vỏ bình gas rất tốn kém khoảng 450.000 đồng/bình. Các đơn vị sở hữu vỏ chai gas còn phải đóng thuế, mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự, chi phí bảo dưỡng, sơn sửa, kiểm định… Phải mất nhiều năm, doanh nghiệp mới khấu hao được tiền đầu tư mới vỏ chai gas. Nhưng do nhiều nguyên nhân, vỏ bình gas của doanh nghiệp đang bị mua bán trôi nổi trên thị trường và doanh nghiệp không quản lý được vỏ bình gas của đơn vị mình.

Theo ông Trần Trung Chính: “Trong số hơn 70 công ty kinh doanh gas trên cả nước thì chỉ có khoảng 40 đơn vị có đăng ký nhãn hiệu vỏ bình gas. Còn lại, hơn 30% số lượng vỏ bình cung ứng ra thị trường là giả nhãn hiệu.” Như vậy, số lượng vỏ bình mà các doanh nghiệp bị thất thoát là rất lớn. Không chỉ là cơ sở kinh doanh gas lậu mà cả những doanh nghiệp quy mô nhỏ đều chiếm dụng vỏ bình gas trái phép của những doanh nghiệp có thương hiệu.

Các doanh nghiệp thừa nhận, do tình trạng giành giật thương hiệu diễn ra quyết liệt nên diễn ra việc chiếm dụng vỏ bình của doanh nghiệp khác rồi bán ra thị trường tự do với giá 180.000đ/bình 12kg. Đây là cơ hội để những kẻ kinh doanh gas lậu thu gom vỏ bình. Nghiêm trọng hơn, một số công ty mở ra dịch vụ cải tạo, sửa chữa vỏ bình gas, nhưng thực chất là chiếm dụng vỏ chai gas của các hãng khác, sau đó cải tạo, thay tay xách, đóng dập lại số series, sơn hoặc dán logo, nhãn mác thành vỏ chai mang thương hiệu của họ để tung ra thị trường.

Theo ông Chính: “Các tác động này làm thay đổi kết cấu khiến sức chịu áp lực của vỏ chai gas giảm, hơn nữa việc tẩy xóa thông dẫn đến không có căn cứ để kiểm tra, và các vỏ chai gas này luôn có nguy cơ biến thành những quả bom có sức công phá rất lớn và người tiêu dùng phải gánh chịu hậu quả”. Bất cập hiện nay là chỉ riêng việc quản lý vỏ chai gas đã có nhiều cơ quan quản lý ở nhiều khâu: Bộ Tài chính quản lý thu thuế vỏ bình, Bộ Công an quản ‎ lý về an ninh trật tự, Cục Phòng cháy chữa cháy quản lý an toàn cháy nổ, Cục Sở hữu trí tuệ quản lý đăng ký nhãn hiệu, Bộ LĐTB&XH quản lý cấp phép vỏ bình chịu áp lực, Bộ KH&ĐT quản lý cấp phép kinh doanh, Bộ Công Thương quản lý chiết nạp và phân phối. Tuy nhiên, vẫn không có cơ quan nào chịu trách nhiệm quán lý chính.

Gas là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, nhưng cho đến nay, mới chỉ có Thông tư số 15/1999/TT-TTM ngày 19-5-1999 của Bộ Thương mại về kinh doanh khí hóa lỏng và quyết định số 36/2006/QĐ-BCN của Bộ Công nghiệp ban hành quy chế quản lý kỹ thuật an toàn về nạp khí hóa lỏng vào chai. Việc ra đời nghị định quản lý thị trường gas trở nên cấp bách nhằm xác lập sự lành mạnh của thị trường gas. Từ năm 2005, Chính phủ đã giao Bộ Công thương soạn thảo Nghị định về kinh doanh khí dầu mỏ hoá lỏng. Nhưng đến nay, đã qua năm lần chỉnh sửa, nghị định này vẫn chưa xong và chưa biết bao giờ được ban hành. Thị trường gas vẫn chưa có hành lang pháp lý căn bản để chấm dứt tình trạng bát nháo hiện nay. 

Hệ thống phân phối nghiệp dư, bất lực và bát nháo

Giới kinh doanh gas nhận định, sở dĩ các doanh nghiệp không thể kiểm soát được gas lậu là do chưa có hệ thống phân phối đúng nghĩa. Dù mong muốn thiết lập hệ thống phân phối và đại lý bán hàng chính thức của hãng nhằm thực hiện nhất quán chính sách về giá, chăm sóc khách hàng, hậu mãi đến tận tay người tiêu dùng và bảo vệ tài sản doanh nghiệp, nhưng doanh nghiệp không thành công trong việc xây dựng trung tâm phân phối mang thương hiệu của đơn vị mình.

Quay trở lại câu chuyện về chương trình khuyến mãi của Bình Minh, ông Trần Minh Loan, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần dầu khí Anpha S.G cho biết, đến thời điểm này hầu như các công ty gas đều không quản được nhà phân phối của mình. Mối quan hệ giữa các công ty gas và nhà phân phối là “ mua đứt, bán đoạn” cho nên Bình Minh mới có thể “ tự tung, tự tác” đưa ra chương trình khuyến mại được đánh giá là “thái quá” như trên, đồng thời tạo kẽ hở rất lớn cho ga lậu quay trở lại tấn công các công ty làm ăn chân chính.

Một ví dụ khác,trước khi nhập về với ElfGas cuối năm 2008, Saigon gas đã xây dựng bốn trung tâm phân phối nhưng cũng không thành công. Ý đồ xây dựng những cửa hàng phân phối và đại lý bán gas độc quyền thương hiệu Shell, Total, BP gần như phá sản và BPGas đã công bố chấm dứt hoạt động tại thị trường Việt Nam. Trước đó, đầu năm 2006, Exxon Mobil Unique gas đã chuyển nhượng lại cơ sở vật chất được đầu tư gần chục triệu USD cho tập đoàn Petronas. Đến năm 2007, hãng Up gas (Đài Loan) cũng “buông súng đầu hàng” và rút lui khỏi thị trường Việt Nam.

Bản thân các doanh nghiệp nước ngoài cũng nhận ra vấn đề xây dựng hệ thống phân phối độc quyền sẽ không phù hợp với tình hình kinh doanh ở Việt Nam. Ông Lại Đức Nam cho biết: “Nếu bán một nhãn hiệu thì sản phẩm của doanh nghiệp phải có độ phủ lớn mới thu đủ doanh số. Sự tồn tại hình thức kinh doanh nhiều sản phẩm tại một cửa hàng giúp sản phẩm của doanh nghiệp dễ tiêu thụ hơn”. 

Hơn nữa, do hình thức kinh doanh “mua đứt bán đoạn”, nhà phân phối và đại lý chỉ được hưởng phần chênh lệch giá chứ không hưởng “hoa hồng” nên đại lý không tuân thủ chủ trương chính sách của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp siết chặt quản lý, đại lý sẽ nhảy sang kinh doanh thương hiệu khác. Vì vậy, doanh nghiệp phải chấp nhận hình thức nhà phân phối và đại lý cung ứng nhiều sản phẩm.  

Mặt khác, do chi phí xây dựng một đại lý gas độc quyền khá tốn kém, trên 100 triệu đồng) và chi phí nhân công cao nên nhiều doanh nghiệp bỏ lửng khâu xây dựng các đại lý bán độc quyền sản phẩm.  

Đây là khiến cho tình hình kinh doanh gas tại các đại lý đang “bát nháo” cả về giá cả lẫn chất lượng bình gas. Giám đốc một doanh nghiệp cho rằng, nếu có một hành lang pháp lý chặt chẽ, doanh nghiệp mới xây dựng được hệ thống phân phối và đảm bảo được quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp thông qua những hợp đồng bài bản. 

Thị trường gas trong nước phát triển rất nhanh, mức tiêu thụ tăng bình quân mỗi năm khoảng 10%. Riêng năm 2008, nhu cầu tiêu dùng gas trên toàn quốc lên tới gần một triệu tấn. Dự báo đến năm 2015, lượng tiêu thụ gas của Việt Nam sẽ đạt 1,5 triệu tấn. Cả nước hiện có hơn 5.000 đại lý kinh doanh gas , trong đó Hà Nội khoảng 800 đại lý, Tp.Hồ Chí Minh có 1.500 đại lý. 

Nam Tư - Nguyên Tuấn 


Theo:

Chia sẻ