Thách thức kép

Chủ Nhật, 29/03/2020, 00:56:07

Iran đang chống chọi khủng hoảng kép: vừa đối mặt dịch Covid-19, vừa chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ. Liên hợp quốc (LHQ) kêu gọi xem xét lại các lệnh cấm vận, nhằm tránh nguy cơ sụp đổ ngành y tế của Iran vốn quá tải vì dịch bệnh.

Iran đang trong thời điểm đầy khó khăn, số người nhiễm và chết do dịch Covid-19 tăng chóng mặt. Một trong những nguyên nhân là Iran thiếu trang thiết bị y tế, trong khi kinh tế lại gặp khó khăn do các lệnh trừng phạt của Mỹ. Cao ủy Nhân quyền LHQ M.Bachelet kêu gọi khẩn cấp đánh giá lại các lệnh trừng phạt Iran, tránh để hệ thống y tế và nhiều lĩnh vực khác của Iran bị nhấn chìm trong “siêu bão Covid-19”. Theo LHQ, vì lý do y tế toàn cầu và nhằm hỗ trợ hàng triệu người dân Iran, các biện pháp trừng phạt nên được nới lỏng hoặc đình chỉ. Trung Quốc cũng hối thúc Mỹ ngay lập tức dỡ bỏ các lệnh trừng phạt Iran. Các lệnh trừng phạt tiếp tục được áp đặt sẽ cản trở nỗ lực của Iran trong ứng phó dịch bệnh, cũng như gây khó khăn cho hoạt động viện trợ nhân đạo của LHQ và các tổ chức quốc tế.

Dù vậy, việc dỡ bỏ trừng phạt của Mỹ đối với Iran dường như không khả thi trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa hai bên chưa hạ nhiệt. Gần đây, Mỹ tiếp tục bổ sung một số cá nhân, công ty của Iran và một số đối tác của Tehran vào danh sách trừng phạt. Tình trạng đối đầu gia tăng từng khiến Hạ viện Mỹ phải thông qua nghị quyết nhằm ngăn cản Tổng thống phát lệnh tiến công Iran khi chưa được Quốc hội Mỹ cho phép.

Iran buộc phải tìm kiếm những giải pháp thay thế, bảo đảm tự cung tự cấp. Tuy nhiên, Iran không thể mua thuốc chữa bệnh và thiết bị y tế do các lệnh trừng phạt của Mỹ. Giới chức Iran nhấn mạnh, các lệnh trừng phạt của Mỹ đang cản trở nỗ lực chống dịch Covid-19 của Tehran. Bất kỳ giao dịch ngân hàng nào với Iran cũng đều phải được phép của nhà chức trách Mỹ, khi Washington ngăn chặn các hãng nước ngoài tham gia giao dịch và hợp tác thương mại với những nước nằm trong danh sách bị Mỹ cấm vận, trong đó có Iran.

Cộng đồng quốc tế lo ngại về tình trạng của Iran hiện nay. Cảnh báo về tác động nghiêm trọng của dịch Covid-19 đối với người dân Iran, Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) kêu gọi các nước nhanh chóng giúp Iran. Theo Phó Giám đốc Văn phòng khu vực Trung và Cận Đông của ICRC C.Christian, cần tăng cường những nỗ lực quốc tế nhằm hỗ trợ hệ thống y tế và đội ngũ y, bác sĩ Iran. Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của Liên hiệp châu Âu (EU) J.Borrell cho biết, có khả năng EU hỗ trợ Iran khoảng 20 triệu ơ-rô. Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE) đã điều máy bay chở vật tư y tế cần thiết tới Iran...

Iran xác nhận, gần 2.000 máy trợ thở được quốc tế viện trợ đã về đến nước này, giúp các bệnh viện tăng khả năng điều trị cho các bệnh nhân mắc Covid-19. Chính phủ Iran chi thêm 250 triệu USD để nhập khẩu thuốc và thiết bị y tế sau khi Ngân hàng trung ương Iran (CBI) “bật đèn xanh” cho khoản tín dụng khẩn cấp. Iran cũng đề nghị Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) hỗ trợ khẩn cấp năm tỷ USD nhằm giúp Tehran ứng phó đại dịch.

Đối mặt “thách thức kép”, song Iran vẫn thẳng thừng từ chối đề nghị của Washington giúp Tehran ngăn chặn dịch Covid-19. Quốc gia Hồi giáo đang nỗ lực “vượt bão”, đồng thời duy trì thái độ cứng rắn, để có thể “mặc cả” với Mỹ nhằm dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận chống Tehran. Việc cả hai bên luôn có các động thái “ăn miếng trả miếng” trong ứng xử liên quan “hồ sơ hạt nhân” của Iran khiến tình trạng đối đầu chưa biết khi nào mới hạ nhiệt.

MỸ VÂN