Kiên quyết ngăn chặn chợ tự phát

Thứ Năm, 22/05/2014, 16:56:19
 Font Size:     |        Print
 

Một chợ tự phát trên đường Phong Phú, phường 12, quận 8.

Mặc dù UBND thành phố Hồ Chí Minh đã nhiều lần yêu cầu các quận, huyện không để phát sinh chợ tự phát trên địa bàn, nhưng đến nay, toàn thành phố vẫn còn khoảng 170 chợ và điểm buôn bán tự phát. Các chợ này tập trung nhiều ở các quận, huyện có khu công nghiệp-khu chế xuất (KCN-KCX), đông dân nhập cư...

Dễ dàng phát sinh

Chị Mai Xuân Hòa, tiểu thương chợ Xóm Củi (quận 8), cho biết, chợ tự phát cách chợ chính cũng không xa, ra đó nhiều khi còn dễ bán hơn vì khách hàng đông, nhất là vào buổi chiều. Đó cũng là cách tiểu thương thích ứng với việc ế chợ, vắng khách, nhất là khi buôn bán hàng tươi sống, cần bán ngay trong ngày.

Chợ tự phát cũng hình thành từ việc một số người ngang nhiên chiếm lề đường làm nơi buôn bán. Ban đầu, một vài hộ kinh doanh trên đoạn đường đó bày bán hàng lấn ra lề đường, rồi dần dà có thêm những người khác đến.

Nếu việc buôn bán thuận lợi thì nhiều người khác nữa sẽ đến với nhiều chủng loại hàng hóa hơn. Ngay các công ty có thương hiệu cũng đưa nhân viên và hàng hóa xuống giới thiệu bày bán sản phẩm tại các chợ tự phát. Một nhân viên tiếp thị của một thương hiệu bột giặt lớn cho biết, thay vì đến từng nhà trong các khu phố để quảng bá sản phẩm, giới thiệu ở chợ tự phát sẽ có hiệu quả hơn.

Chợ tự phát tồn tại được vì có người mua, hàng hóa lại rẻ hơn ở chợ truyền thống, thuận tiện cho khách do chỉ cần tạt vào, ngồi trên xe là có thể mua được con cá, miếng thịt, bó rau, trái cây, quần áo rẻ tiền và cả hàng nhựa gia dụng...

Mặt khác, người buôn bán ở chợ tự phát cũng không phải đóng bất kỳ một khoản thuế hay phí nào, không tốn chi phí thuê mặt bằng, chỉ cần "nhỏ nhẹ" với chủ nhà là được, nên giá cả luôn rẻ hơn so với chợ truyền thống hay siêu thị. Đây là đặc điểm mà các loại hình phân phối khác không có.

Chịu sức ép đáng kể nhất là chợ truyền thống, vì ngày nay chợ truyền thống đã không còn là nơi duy nhất cung cấp hàng hóa, trong khi phong cách phục vụ vẫn còn không ít điều gây khó chịu như nạn nói thách, nguồn gốc hàng hóa chưa rõ ràng, hàng không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm...

Kiên quyết và kiên trì

Sau mỗi đợt các cơ quan chức năng ra quân giải tỏa, thực trạng chợ tự phát đâu lại vào đấy. Trưởng Ban quản lý chợ Ba Đình (quận 8) Huỳnh Minh Đạt, cho biết: Ban quản lý đã nhiều lần kiến nghị với chính quyền kiên quyết giải tỏa chợ tự phát nhưng gần như "bó tay". Một lãnh đạo Phòng Quản lý thương mại (Sở Công thương thành phố) cũng cho biết, không dễ giải quyết dứt điểm tình trạng này do đặc thù kinh doanh của chợ tự phát là khi cơ quan chức năng ra quân thì người buôn bán nhanh chóng tản đi nơi khác, sau đó tập trung trở lại. Còn theo một lãnh đạo Thanh tra Xây dựng quận 5, để giảm bớt tình trạng buôn bán tự phát về đêm ở một số con đường trên địa bàn quận, phương án khả thi nhất hiện đang áp dụng là chốt giữ ở các "điểm nóng". Tuy nhiên, đây cũng chỉ là giải pháp "chữa cháy" tạm thời.

Có thể nói, tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu kiên quyết của chính quyền một số địa phương, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng cũng khiến tình trạng chợ tự phát ngày càng trở nên phức tạp. Theo khảo sát của các cơ quan chức năng, chợ tự phát xuất hiện và tồn tại là do tiểu thương chợ truyền thống bỏ sạp ra chợ tự phát, nhiều người có nhu cầu bán hàng hóa từ thực phẩm đến tiêu dùng không có nơi bán ổn định, các cơ quan quản lý tại địa phương chưa kiên quyết và kiên trì giải tỏa chợ tự phát.

Để giải tỏa và ngăn chặn chợ tự phát, không thể chỉ sử dụng biện pháp ngăn cấm và truy quét, mà ban quản lý các chợ truyền thống nên cùng các địa phương xem xét lại mô hình hoạt động của các chợ, bố trí lại mặt bằng trống trong chợ để đưa người buôn bán ở chợ tự phát vào, có cơ chế hỗ trợ họ về thuế và phí trong giai đoạn đầu. Phần lớn những người buôn bán ở chợ tự phát đều là lao động nghèo, không việc làm ổn định... Bên cạnh đó, tại các khu đông dân cư, KCX-KCN, nếu thấy cần thiết thì nên cho xây dựng một số chợ tạm để sắp xếp các đối tượng này vào nền nếp. Sau đó, cương quyết cấm việc buôn bán trở lại tại các nơi đã giải tỏa, khi xuất hiện người buôn bán mới thì hướng dẫn họ vào các nơi đã bố trí sẵn. Như thế cũng sẽ bớt đi những hình ảnh "quá tay" của các cơ quan chức năng từng gây phản cảm trong dư luận.

Tiến sĩ Võ Kim Cương (Hội Quy hoạch thành phố) cho rằng, nên xem xét mở thêm các khu buôn bán ngoài trời, các khu chợ đêm để người dân, dù không phải là tiểu thương nhưng có nhu cầu buôn bán, trao đổi hàng hóa, có nơi để giao dịch. Những khu buôn bán này nên được tổ chức ở nơi trung tâm, thuận tiện giao thông cho người đi xe máy để hấp dẫn người bán lẫn người mua và thời gian đầu nên miễn phí, hoặc lấy phí mặt bằng thật thấp...

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố Huỳnh Đăng Linh khẳng định, giải tỏa và ngăn chặn chợ tự phát là một chủ trương đúng đắn, cần phải làm kiên quyết nhưng cũng tránh gây tổn hại cho người dân. Một trong những giải pháp quan trọng là sắp xếp được cho bà con vào nơi nào đó để họ tiếp tục được buôn bán.

THIỆN PHÚC