Chính sách và cuộc sống

Bảo đảm chất lượng kiểm tra hàng hóa xuất, nhập khẩu qua soi chiếu

Thứ Sáu, 24/05/2019, 01:35:09
Kiểm tra qua soi chiếu công-ten-nơ đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu là hoạt động rất quan trọng của ngành hải quan. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục để nâng cao năng lực thẩm định, đánh giá, cảnh báo, răn đe các đối tượng có ý định buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, góp phần đẩy nhanh tốc độ thông quan hàng hóa, đồng thời giảm hơn nữa chi phí cho doanh nghiệp.

Hiện nay, ngành hải quan đã trang bị, lắp đặt 11 máy soi công-ten-nơ để thực hiện kiểm tra hàng hóa xuất, nhập khẩu tại sáu cục hải quan tỉnh, thành phố, gồm: TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương, Quảng Trị. Cuối năm 2018, bốn cục hải quan tỉnh, thành phố tiếp tục được trang bị năm máy, gồm: Hải Phòng, Bình Dương, Hà Nội, Lạng Sơn. Năm 2018, toàn ngành thực hiện soi chiếu 44.198 công-ten-nơ, phát hiện 172 công-ten-nơ vi phạm. Ba tháng đầu năm 2019, thực hiện soi chiếu 9.289 công-ten-nơ, phát hiện 32 công-ten-nơ vi phạm, còn 59 công-ten-nơ nghi vấn nhưng chưa có kết quả kiểm tra thực tế hàng hóa. Qua đó cũng phát hiện một số doanh nghiệp thực hiện sửa tờ khai đối với lô hàng có hình ảnh soi chiếu nghi vấn (tờ khai sửa có thay đổi về trị giá dẫn đến thay đổi số thuế phải nộp, thay đổi mô tả tên hàng).

Một số vụ việc vi phạm điển hình bị phát hiện qua soi chiếu trong quý I-2019, như: Cục Hải quan TP Đà Nẵng bắt giữ 9.124 kg nghi là ngà voi gồm 1.548 khúc, được cất giấu trong gỗ vận chuyển từ Công-gô; Cục Hải quan TP Hải Phòng bắt liên tiếp hai vụ buôn lậu hàng cấm gồm 3,1 tấn vẩy tê tê và ngà voi, cũng được cất giấu trong gỗ, có điểm xuất phát từ Ni-giê-ri-a; Cục Hải quan tỉnh Bình Dương phát hiện lô hàng gồm 17 công-ten-nơ vi phạm về nhập hàng không đúng khai báo. Bên cạnh đó, từ một công-ten-nơ nghi vấn thông qua hình ảnh soi chiếu trước, Cục Quản lý rủi ro (Tổng cục Hải quan) đã phối hợp đơn vị nghiệp vụ của Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh phát hiện ba-lô hàng bách hóa từ Trung Quốc vi phạm về khai sai, không khai tên hàng, mã số, số lượng, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, trốn tránh kiểm tra chuyên ngành. Hàng vi phạm gồm: 508 bao nguyên liệu đông dược, 900 hộp thực phẩm chức năng gai cốt hoàn, 50 kg trà khô, 4.750 hộp mỹ phẩm, 2.560 kg bột làm thực phẩm...

Đại diện Cục Quản lý rủi ro cho biết, hiện nay, một số giải pháp trọng tâm mang tính chiến lược, tạo nền tảng để nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác kiểm tra qua soi chiếu theo chỉ đạo của Tổng cục Hải quan tại Công văn số 4377/TCHQ-QLRR (ngày 24-7-2018) đang được các đơn vị nghiệp vụ tổ chức rà soát, triển khai nhưng chưa hoàn thành. Cho nên, hiệu suất sử dụng máy soi vẫn còn thấp, nhất là tỷ lệ phát hiện nghi vấn, vi phạm qua soi chiếu còn hạn chế, kết quả soi chiếu chưa được ứng dụng hiệu quả trong thông quan và các hoạt động nghiệp vụ khác. Tại một số đơn vị, việc sử dụng máy soi còn gây khó khăn cho hoạt động xuất, nhập khẩu do vị trí lắp đặt máy chưa phù hợp.

Đáng chú ý, việc chuyển giao thông tin lô hàng soi chiếu thường được thực hiện công khai giữa đơn vị hải quan với doanh nghiệp kinh doanh cảng; đồng thời thông tin phát hiện công-ten-nơ nghi vấn (đưa vào diện giám sát trọng điểm) được chuyển giao, thông báo rộng rãi đến các công chức hải quan tại các khâu nghiệp vụ và doanh nghiệp kinh doanh cảng. Điều này dẫn đến phần lớn các thông tin nêu trên bị lọt ra bên ngoài, các đối tượng tìm cách né tránh việc kiểm tra, kiểm soát của cơ quan hải quan hoặc hợp thức hóa khai báo để không bị xử lý vi phạm. Bên cạnh đó, do yêu cầu nâng cao hiệu suất, cho nên phải tăng số lượng công-ten-nơ đưa vào soi chiếu, trong khi số lượng lô hàng có các đặc điểm phù hợp tính năng soi chiếu của máy không nhiều. Điều này đã làm hạn chế tỷ lệ phát hiện vi phạm trong hoạt động kiểm tra qua soi chiếu.

Trước tình hình nêu trên, Tổng cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị toàn ngành cần tích cực, chủ động thực hiện kịp thời và có chất lượng theo nội dung Công văn số 4377 và các yêu cầu liên quan công tác soi chiếu, phân tích e-manifest. Trong đó, khẩn trương hoàn thiện quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ thực hiện soi chiếu; hoàn thiện và triển khai hiệu quả công tác xây dựng hồ sơ rủi ro về đối tượng, tuyến, địa bàn trọng điểm, danh mục dấu hiệu rủi ro phục vụ công tác phân tích xác định trọng điểm và thiết lập tiêu chí phân luồng, lựa chọn kiểm tra qua soi chiếu hàng hóa xuất, nhập khẩu. Nghiên cứu cơ chế trao đổi thông tin với hải quan các nước để thu thập thông tin rủi ro của hàng hóa tại cảng xuất ở nước ngoài. Bên cạnh đó, cục hải quan các tỉnh, thành phố được trang bị máy soi cần tập trung triển khai các giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả phân tích, xác định trọng điểm, lựa chọn soi chiếu, khắc phục tình trạng lựa chọn soi chiếu tràn lan, kém hiệu quả như vừa qua. Thực hiện nghiêm túc việc cập nhật kịp thời kết quả soi chiếu vào hệ thống theo quy định, hằng ngày báo cáo Tổng cục Hải quan thông tin, số liệu kết quả soi chiếu để phục vụ theo dõi, đánh giá và điều hành công tác kiểm tra qua soi chiếu của ngành hải quan.

VĨNH KHANG