Phát huy vai trò của các tổ chức khoa học và công nghệ trong bảo vệ môi trường

Chủ Nhật, 19/01/2020, 02:34:08

Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết liên tịch số 01/2004/NQLT-LHH-BTNMT về việc “Phối hợp hành động bảo vệ môi trường (BVMT) phục vụ phát triển bền vững” giữa Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) với Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN và MT) giai đoạn 2004 - 2019, VUSTA đã nâng cao hiệu quả hoạt động tư vấn, phản biện chính sách về quản lý tài nguyên và BVMT, xây dựng nhiều mô hình BVMT tại cộng đồng.

Vụ trưởng Khoa học và Công nghệ (Bộ TN và MT) Trần Bình Trọng cho biết: Với đội ngũ chuyên gia đông đảo và hệ thống hơn 400 tổ chức khoa học và công nghệ, VUSTA có nhiều lợi thế trong việc thực hiện các dự án cần sự tham gia của cộng đồng. Do vậy, xây dựng các mô hình BVMT tại cộng đồng là một ưu tiên của VUSTA, với mục đích chuyển giao kiến thức và công nghệ môi trường đến người dân. 15 năm qua, VUSTA đã xây dựng 30 mô hình vệ sinh môi trường, BVMT tại cộng đồng. Các mô hình BVMT này rất đa dạng, bao gồm: xử lý nước thải sinh hoạt, xử lý nước thải trong chăn nuôi gia súc, xử lý nước thải làng nghề, cấp nước sạch quy mô hộ gia đình,cụm dân cư, các cơ quan, trường học... Mô hình bảo tồn, khai thác cây dược liệu quý hiếm cũng đã mang lại các kết quả khả quan và trở thành các điển hình thành công về việc lồng ghép vấn đề BVMT trong phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

VUSTA đã thực hiện được 33 cuộc điều tra cơ bản tài nguyên và đánh giá tác động môi trường, thực hiện các điều tra về biến đổi khí hậu (BĐKH). Những thông tin thu thập được làm căn cứ cho các hoạt động của mỗi dự án và được các địa phương tham khảo trong quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, cảnh báo kịp thời cho các chủ đầu tư, chính quyền địa phương về các nguy cơ và rủi do khi thực hiện các dự án... VUSTA thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức về BVMT. Hoạt động này thường lồng ghép có hiệu quả với các hoạt đồng của ngành TN và MT, như: Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn; Ngày Môi trường thế giới; Ngày Nước sạch và vệ sinh môi trường; Ngày Đa dạng sinh học...

Theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, GS,VS, TSKH Đặng Vũ Minh: Quá trình thực hiện Nghị quyết liên tịch số 01/2004/NQLT-LHH-BTNMT còn gặp không ít khó khăn, hạn chế, như việc phối hợp giữa Sở TN và MT và liên hiệp hội địa phương ở một số tỉnh, thành phố còn mang tính hình thức, chưa thường xuyên; xây dựng kế hoạch, chương trình phối hợp tại một số tỉnh còn chung chung, tính khả thi thấp. Nguồn kinh phí cho các hoạt động phối hợp ở cấp tỉnh còn hạn chế, nhất là ở địa phương chưa được cấp kinh phí cho liên hiệp hội địa phương để tuyên truyền trong lĩnh vực môi trường. Mặc dù đã được sửa đổi nhiều lần, nhưng định mức, đơn giá nói chung còn thấp, chưa tương xứng với giá trị chất xám của nhà khoa học, ảnh hưởng chất lượng thực hiện các dự án BVMT...

Để tiếp tục trở thành đối tác quan trọng của Nhà nước trong việc thực hiện các chương trình, đề án trọng điểm, các hoạt động xã hội hóa, dịch vụ công trong lĩnh vực BVMT, VUSTA cho biết, sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành TN và MT trong giai đoạn 2020 - 2025, với các nhiệm vụ cụ thể như: tham gia tư vấn, phản biện cơ chế, chính sách pháp luật, quy hoạch quốc gia và liên vùng về quản lý tài nguyên và BVMT; phát động và chỉ đạo thực hiện phong trào khuyến khích các nhà khoa học tham gia nghiên cứu khoa học, ứng dụng các giải pháp kỹ thuật, công nghệ mới phục vụ quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên, BVMT và ứng phó BĐKH, cử chuyên gia, nhà khoa học của VUSTA tham gia hỗ trợ về kỹ thuật và pháp lý cho các hoạt động của Bộ TN và MT... Bộ TN và MT cần thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn các Sở TN và MT tỉnh, thành phố phối hợp các liên hiệp hội địa phương, tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc VUSTA xây dựng, triển khai kế hoạch phối hợp trên địa bàn tỉnh, thành phố; xây dựng cơ chế khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để VUSTA và các hội thành viên, tổ chức trực thuộc tích cực tham gia tư vấn, phản biện, giám định xã hội, triển khai công tác BVMT, sử dụng hiệu quả tài nguyên, ứng phó BĐKH; khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân của VUSTA có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện chương trình tại các địa phương.

THÁI SƠN